Razgovarali smo sa Blagojem Šturanovićem, izvršnim direktorom NVO Mozaik, korisnikom invalidskih kolica, o trenutnom stanju po pitanju usluga socijalne i dječije zaštite.
Da li su usluge socijalne i dječije zaštite dostupne osobama s invaliditetom?
Dostupne su, ali samo osnovne usluge, npr. savjetodavno-terapijske i socijalno-edukativne usluge koje su navedene u Zakonu se ne sprovode koliko sam informisan. Većina OSI koristi ovaj vid savjetovanja preko projekata kod udruženja.
Da li Vi lično koristite neku uslugu?
Korisnik sam, odnosno ostvarujem pravo na ličnu invalidninu i dodatak za njegu i pomoć i prava koja proizilaze iz navedenih kao što su naknada za roditelja/staratelja, povlastice na putovanja, subvencije za komunalije.
Međutim, usluge na nivou Opštine Nikšić mi nisu dostupne.
Koje usluge smatrate neophodnim?
U Nikšiću nemamo servis podrške u vidu pristupačnog prevoza za osobe sa invaliditetom, a nemamo čak ni pristupačno vozilo za osobe s invaliditetom. Iako bi se to obezbijedilo, opet bi moralo da se sprovodi kroz projekte koji nisu održivi i ne funkcionišu. Osoba dobija uslugu 5-6 mjeseci, nakon čega se ona prekine, a korisnici se na nju naviknu.
Ova usluga prevoza bi bila značajna za korisnike kolica, koji koriste obična kolica, a ne električna, određeni broj njih živi samostalno te im je potrebno da odu do trgovine. U okviru projekta koji trenutno realizujemo organizujemo određene radionice na kojima korisnici kolica kada je loše vrijeme ne mogu prisustvovati. Ne mogu doći kada je loše vrijeme, jer ne postoji vozilo u kome bi se kolica mogla smjestiti. Bilo bi značajno da se ova usluga sprovodi kontinuirano.
Zakon predviđa usluge podrške za život u zajednici među kojima su pomoć u kući, stanovanje uz podršku i personalna asistencija koje su neophodne za samostalan život velikog broja OSI. Međutim, kod nas ove usluge praktično ne postoje, a najbitnija od njih je usluga personalne asistencije koja je i meni neophodna.
Naveli ste da su usluge projektnog karaktera, neodržive, da li to utiče na osobe s invaliditetom negativno?
Veliki je broj osoba s invaliditetom koje su učaurene, pa zato i nemamo odaziv na aktivnosti koje se za njih sprovode. Posebno je to bilo vidljivo za vrijeme pandemije kada smo od 7 sati uveče svi bili zatvoreni u kućama. Takođe postoje i osobe s invaliditetom koje su zaposlene, koje provode vrijeme na poslu i koje kad se vrate sa posla ponovo budu začaurene. Psihološka podrška bi bila veliki korak naprijed ne samo za osobe s invaliditetom nego za sve.
Veliki problem predstavljaju i administrativne procedure, ispunjavanje zahtjeva i slično, koje se ne mogu obaviti bez asistencije, a takođe je problem i nedovoljna svijest o potrebi prilagođavanja; tako da same usluge iako su dostupne, nisu pristupačne našim potrebama.
Sa svega navedenog, moglo bi se zaključiti da situacija po pitanju usluga socijalne i dječije zaštite u Nikšiću nije na zadovoljavajućem nivou?
Ni najmanje. Situacija je alarmantna. Iskreno nijesam zadovoljan nijednom uslugom, iznos dodatka za njegu i pomoć je nizak, može pokriti samo dio troškova koji su kod OSI prilično veliki. Lično ne trošim veliki iznos novca, jer živim sa roditeljima i oni mi pružaju asistenciju. Međutim, kada se to promijeni biće neophodno angažovanje personalnog asistenta koje iziskuje dodatne troškove. Ova usluga mora biti besplatna i obezbijeđena kroz Zakon o dječijoj i socijalnoj zaštiti.
Bitno je da se te usluge plaćaju po minimalnoj cijeni da bi se mogle održavati. Takođe se, za sprovođenje usluge može se zaposliti osoba s invaliditetom radi ostvarivanja prava na subvencije, npr. vozač.
Za kraj, da li planirate da radite na unapređenju stanja?
Svakako, to je neophodno. U planu nam je ostvarivanje tijesne saradnje sa Opštinom Nikšić, te dobijanje adekvatnih uslova za rad, kao i zagovaranje za stvaranje uslova za pokretanje usluga socijalne i dječije zaštite koje će omogućiti samostalan život OSI.
Intervju je kreiran u okviru projekta: “Jednakošću do dostojanstvenog života OSI u Crnoj Gori“, koji sprovodi Savez slijepih Crne Gore u partnerstvu sa Udruženjem za podršku osobama sa invaliditetom Bijelo Polje, a finansira Evropska unija kroz podršku za civilno društvo (CSF) i Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija Crne Gore.
S poštovanjem,
SAVEZ SLIJEPIH CRNE GORE
Ul. Njegoševa br.6, 81000 Podgorica
Tel: +382 (0)20 665 368, fax: +382 (0)20 665 377
E mail: savezslijepihcg@gmail.com
http://www.ss-cg.org/ , http://www.zaposliosi.me/
