Preskoči na sadržaj

Ključne lekcije za naučiti iz krize, iz perspektive osoba potpuno i djelimično oštećenog vida

Objavljeno u Aktuelnosti

Korona virus bez sumnje dramatično mijenja naš život. Naročito su mjere izolacije koje su uvedene u mnogim zemljama imale ogroman uticaj na skoro sva naša životna polja. Dok ovo važi za sve nas, ova situacija bez presedana je predstavljala, a u nekim državama nastavlja da predstavlja čak i više izazova za procijenjenih 30 miliona osoba potpuno i djelimično oštećenog vida u Evropi. U ovom dokumentu, Evropski savez slijepih (ESS) nastoji da izvuče određene ključne lekcije naučene iz krize. Mi tako radimo u nadi da će te naučene lekcije umnogome pomoći društvima da budu što inkluzivnija u cilju napretka osoba oštećenog vida; bilo u situaciji velike krize ili u “normalna” vremena.

Mi gradimo na konstantnim povratnim informacijama koje smo prikupili širom Evrope kroz fazu izolacije, ali i na serijama specifičnih intervjua koje smo sproveli nakon što je većina zemalja počela da ukida mjere. Prema tome, ovaj dokument sadrži kontinuitet rada ESS koji je izveden tokom izolacije kada smo, između ostalog, prikupili sve povratne informacije od naših članova na sledećem sajtu: dedicated resource page. Kroz naše zalaganje i komunikacije, podržali smo i rad izveden od strane naših saveznika na evropskom i globalnom nivou.

Naše ključne poruke u ovom dokumentu su namijenjene širokom spektru stejkholdera, odkreatora politike pa do opšte javnosti. Sve usled prirode krize u kojoj su svi građani postali akteri u suzbijanju širenja virusa.

Naravno, osim ključnih opservacija, osobe potpuno i djelimično oštećenog vida su imale individualno iskustvo koje se bitno razlikuje od ove “široke slike”. Dalje istraživanje, naročito na nacionalnom ili lokalnom nivou će biti neophodno kako bi se dublje analiziralo iskustvo na ključnim poljima kao što su obrazovanje, zapošljavanje, pristup uslugama, itd. Dokument opisuje izazove koji su se tokom krize pogoršali za osobe oštećenog vida, kao i određen broj novih izazova koji su se pojavili kao rezultat. Dokument se zaključuje određenim zapažanjima u vezi saulogom koju su organizacije osoba oštećenog vida igrale tokom ovih vremena.

Želimo toplo da zahvalimo svim ljudima čiji input  nam je omogućio da sačinimo ovaj dokument, tačnije FrancesciSbianchi (Italija), Katarini Bigović (Crna Gora), Lasse Jalonen-u (Finska), Marc Powell-u (Velika Britanija), IrmiJokštyte (Litvanija), Kevin Kelly (Irska), Peter Brass-u(Njemačka) i anonimnoj osobi (Švedska) koji su nam ustupili svoje vrijeme za opsežne intervjue.

Pristupačnost je ključ

Naročito u vrijeme krize, pristupačnost u svim svojim dimenzijama, otkriva punu vrijednost. Tokom izolacije digitalna pristupačnost je postala nužna crta života u mnogim oblastima. Ovo je predstavljalo potencijal ali i ogromne izazove za osobe potpuno i djelimično oštećenog vida.

Na primjer, rad od kuće, zasnovan na informaciono-komunikacionoj tehnologiji, postao je pozitivno iskustvo za mnoge ljude i otvorio je nove perspektive za vrijeme nakon krize. U isto vrijeme, postojao je i potencijal da se isključe radnici oštećenog vida u slučajevima kad im tehnologija nije pristupačna. To negativno iskustvo je često bilo pogoršano otežanim traženjem asistencije koja nije bila dostupna u vrijeme kad je bila potrebna (u poređenju sakancelarijom gdje kolega može ponuditi pomoć). Vrlo slična zapažanja važe i za oblast obrazovanja, gdje su nepristupačne platforme, materijal za učenje i nepristupačnost personalizovane asistencije takođe kreirale slučajeve isključivanja. Pošto se očekuje da učenje na daljinu ima rastuću ulogu, čak i izvan vremena krize, naučene lekcije treba da budu informativne za buduće inicijative u toj oblasti.

Sa ogromnom količinom informacija koje vlasti plasiraju svakog dana, informacija koje se rapidno mijenjaju a nekad su i kontradiktorne, pristup informacijama je postao čak i važniji nego u “normalnim” vremenima. I dok su uopšteno govoreći osobe potpuno i djelimično oštećenog vida mogle da pristupe većini informacija (koristeći miks različitih kanala), pristupačni i alternativni formati kao što su Brajevo pismo ili štampa velikog formata su često postajali pristupačni samo nakon što su organizacije osoba oštećenog vida apelovale na vlasti da obezbijede takve formate. U drugim slučajevima, Pokret slijepih je čak morao sam da obezbijedi alternativne formate za svoje članove.

Pristup određenom broju drugih usluga i aktivnosti je takođe bio izazov tokom izolacije i nakon nje. Na primjer, javni transport, koji je suštinski važan sistem za njihovu mobilnost, funkcionisao je rjeđe a često je potpuno i obustavljen. Osim toga, i sredstva prevoza i stanice su pretrpjele snažne promjene (npr.određen broj sjedišta je morao biti prazan, stanice za ulazak i izlazak su bile različito regulisane, itd.). Mnoge od ovih promjena su bile objašnjene samo videćim putnicima, što znači da osobe potpuno i djelimično oštećenog vida nisu mogle ni znati za njih. Slično tome, iako na različitom polju aktivnosti, sve promjene koje su bile uvedene u šopovima kao što su supermarket su bile označene vizuelno, tako da ih klijenti potpuno i djelimično oštećenog vida nisu mogli biti svjesni osim ako se osoblje nije potrudilo da objasni te promjene usmeno.

Važnost korišćenja svih čula

Dok je većina navedenih tačaka već postojala i bila pogoršana korona virus krizom, neki aspekti su takođe specifični za prirodu Covid-19 pandemije. Najistaknutiji od njih je koncept “socijalnog distanciranja”. Ovo nameće prave izazove mnogim osobama oštećenog vida. Iako je termin socijalnog distanciranja bio jedva poznat opštoj javnosti prije korone, on je postao jedna od najpreporučljivijih strategija kako bi se suzbijalo širenje virusa, i nastaviće da se primjenjuje još neko vrijeme. Glavni izazov za osobe potpuno i djelimično oštećenog vida je da postignu distancu odljudi koji ga okružuju. Ovo naročito važi u situacijama kada nema konverzacije. Ovaj scenario se tipično može posmatrati u linijama i redovima. U toj situaciji, važno je da se osobe verbalno identifikuju, npr, kada se red pokreće, tako da osobe potpuno i djelimično oštećenog vida znaju kada da krenu.

Drugi ključni element za borbu protiv širenja virusa su maske za lice. Nošenje maski otežava osobama djelimično oštećenog vida da prepoznaju lica, kao i da gledaju lica osoba tokom konverzacije. Mi stoga preporučujemo korišćenje transparentnih maski, i apelujemo na industriju i javne vlasti da osiguraju da one budu pristupačne po razumnim cijenama u poređenju sa drugim tipovima maski. Za osobe potpuno oštećenog vida, maske otežavaju komunikaciju sadrugima, npr. kada traže ili primaju pomoć, s obzirom na to da se glas prigušuje maskom. Time je veći izazov da se privuče pažnja drugih ljudi.

Šta više, drugačiji izazov se nameće: razumjeti kada je u praksi nošenje maski obavezno. Na mnogim mjestima, javlja se različit pristup tom pitanju. Ipak, natpisi su često vizuelni, i time opet nisu pristupačni osobama potpuno oštećenog vida, kao i mnogim osobama djelimično oštećenog vida.

Čulo dodira je takođe pogođeno korona virusom. Sada kada je preporučljivo da se artikli ne dodiruju bez prijeke potrebe, korišćenje tog čula je počelo da se posmatra negativno od strane velikog broja članova društva. Ipak dodir je suštinski dio samostalnog života  mnogih osoba potpuno oštećenog vida, s obzirom na to da zamjenjuje, makar na neki način, njihov vid. Ono omogućava, npr, da razlikujemo proizvode ili pomaže da, ilustracije radi,prepoznamo ulazna vrata na kućama. Time nekorišćenje tog čula često znači i zavisnost od traženja pomoći od drugih.

Socijalna distanca, nošenje maski i minimalno korišćenje čula dodira su tri efektna alata za borbu protiv korona virusa. Dakle, izazovi opisani ovdje ni u kom slučaju ne dovode u pitanje njihovu važnost i efektnost! Cilj je podići svijest o tim izazovima u širem društvu, i da svima nama pomogne da reagujemo prikladno u duhu prilagođavanja različitim potrebama. Na kraju dana, zdrav razum je podjednako važan kao i čulo vida, sluha ili dodira!

Pokret slijepih kao akter promjene

Kao i svaki pojedinac i organizacija na svim nivoima, i Pokret slijepih je morao da se adaptira na novu Kovid-19 realnost u ekstremno kratkom vremenskom roku. I jeste, na prvom mjestu kako bi nastavio da služi svojim članovima, koji su često bili u većoj potrebi za podrškom u toj situaciji bez presedana.

U mnogim krajevima, organizacije slijepih su uspostavile telefonsku liniju kako bi pružile smjernice i savjet svojim članovima, kao i da prenesu najnovije informacije u vezi sa covid-19. Štaviše, određen broj organizacija je ponudio usluge svojim pojedinačnim članovima pomažući im u dnevnim aktivnostima kao što su šoping iliadministrativni poslovi. Ova suštinska podrška je uvedena onda kada pojedinci nemaju pristup drugim asistivnim uslugama koje su inače koristili.

Na političkom nivou, organizacije slijepih su igrale važnu ulogu u zagovaranju inkluzivnog i pristupačnog odgovora na kovid-19 od strane političkih vlasti. U mnogim slučajevima, ovo je ostvareno uz saradnju saširim Pokretom za osobe sa invaliditetom. Dok rezultati ovih propagiranja variraju oddržave do države, fer je reći da bez snažnog glasa Pokreta slijepih, hitni odgovori bi bili mnogo manje inkluzivni za naše društvo. Vrloopipljiva postignuća kao što su dozvola da se bude u pratnji nekoga van porodice (pratilac) ili obezbjeđivanje potpuno pristupačnih digitalnih formi, ne bi bila moguća bez intervencije Zajednice slijepih.

Uspjesi Pokreta za osobe sa invaliditetom, uključujući organizacije slijepih, su olakšani tamo gdje su efektni mehanizmi njihovog učešća u donošenju odluka postojali ili gdje su uspostavljeni na početku korona krize. Ovo je važna naučena lekcija i trebalo bi da bude sistematska praksa u budućnosti.

Nema sumnje, fokus naših zagovaranja se sada pomjera sačisto “ugla nužde” ka mnogo opširnijoj agendi; da bi se osiguralo da su osobe potpuno i djelimično oštećenog vida i njihove organizacije predstavnice potpuno uključene u planove oporavka, tako da dobiju fer nivo zaštite tokom ekonomske krize, i da nisu dalje zapostavljeni kada se ekonomija vrati u normalu.

KRAJ

O ESS

Evropski savez slijepih (ESS) – registracioni broj 42378755934-87- je nevladina, neprofitna evropska organizacija osnovana 1984. Jedan je od šest regionalnih tijela Svjetskog saveza slijepih, i promoviše interese osoba potpuno i djelimično oštećenog vida u Evropi. Trenutno posluje unutar mreže od 41 nacionalnog člana, uključujući organizacije iz 27 država članica Evropske unije, zemalja kandidata, kao i drugih zemalja geografske Evrope.

Objavi prvi komentar

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

twelve − eleven =