Edukativna radionica „Inkluzija počinje od nas“ realizovana je 23.01.2026. godine u prostorijama Saveza slijepih Crne Gore, sa početkom u 11 časova, u trajanju od 120 minuta.
Radionica je okupila jedanaest učesnika – omladinskih radnika i predstavnika organizacija koje rade sa mladima. Cilj radionice bio je jačanje kapaciteta učesnika za inkluzivan rad sa mladima sa oštećenjem vida, kroz kombinaciju informativnog sadržaja i interaktivnih metoda rada zasnovanih na iskustvenom učenju.
Uvodni dio radionice bio je posvećen kratkim energizerom upoznavanja, tokom kojeg su se učesnici predstavili kroz aktivnost „dvije istine i jedna neistina“. Ova aktivnost doprinijela je stvaranju opuštene atmosfere, međusobnom upoznavanju i aktivnom uključivanju svih učesnika od samog početka.
Nakon uvodnog dijela, učesnicima je predstavljen projekat Youth IMPACT, njegovi ciljevi, partnerske organizacije i ključni rezultati, sa posebnim naglaskom na ulogu omladinskih radnika i organizacija u smanjenju predrasuda i razvoju inkluzivnih omladinskih programa. Učesnici su upoznati i sa Bridging Differences Programme Toolkitom kao praktičnim resursom koji nudi metodologije, alate i primjere aktivnosti za rad sa mladima sa oštećenjem vida.
Uvod u interaktivni dio radionice započeo je kratkim razgovorom o izazovima sa kojima se učesnici susreću u svakodnevnom radu sa mladima sa manje mogućnosti, čime je napravljen most između teorijskog dijela i praktičnih aktivnosti. Učesnica radionice iz Udruženja mladih sa hendikepom Crne Gore istakla je da više od dvije godine radi u ovoj organizaciji u oblasti obrazovanja, odnosno studentskog servisa. Navela je da je veliki broj mladih sa oštećenjem vida suočen sa problemom nepristupačne literature, zbog čega je tranzicija iz srednje škole na fakultet otežana, što se reflektuje i kroz manji broj novih studenata sa oštećenjem vida na fakultetima.
Učesnici iz Dječijeg saveza istakli su da u svojim programima i aktivnostima integrišu mlade sa oštećenjem vida, navodeći kao primjere festivale i susrete mladih stvaralaca. Predstavnici Asocijacije za demokratski prosperitet (ZID) naveli su da se dominantno bave omladinskim aktivizmom, te da u njihovom slučaju mladi sa oštećenjem vida nijesu dovoljno motivisani za učešće u njihovim aktivnostima. Učesnik iz NVO „Buk“ naveo je da su, prema njegovom iskustvu, dominantne prepreke u radu sa mladima sa oštećenjem vida povezane sa nepristupačnim materijalima na radionicama, seminarima i online edukacijama, te da to u velikoj mjeri može dovesti do demotivisanosti mladih. Takođe je istakao da je izuzetno važno kako pristupiti mladima sa oštećenjem vida, kako bi dalji tok saradnje bio uspješan, naglašavajući značaj direktnog razgovora i postavljanja pitanja samim mladima u vezi sa svim dilemama i potrebama.
Centralni dio radionice bio je posvećen interaktivnoj aktivnosti zasnovanoj na Bridging Differences Programme Toolkitu, pod nazivom „Šta bi bio ispravan pristup?“. Kroz rad sa realnim scenarijima iz prakse, učesnici su diskutovali o različitim pristupima u radu sa mladima sa oštećenjem vida, prepoznajući ispravne i neadekvatne obrasce ponašanja.
Nakon realizacije interaktivne igrice, uslijedila je vođena refleksija tokom koje su učesnici razmijenili utiske i iskustva, diskutovali o izazovima u donošenju odluka i prepoznavali sopstvene obrasce ponašanja u radu sa mladima sa oštećenjem vida. Diskusija je omogućila učesnicima da sagledaju značaj pravilne komunikacije, izbjegavanja pretpostavki i poštovanja samostalnosti i izbora mladih.
Takođe, poseban dio radionice bio je posvećen jasnoj i efikasnoj komunikaciji i pristupu tokom aktivnosti za mlade sa oštećenjem vida, što je realizovano kroz igru u paru, tokom koje su učesnici, naizmjenično sa zatvorenim očima, partneru ispred sebe opisivali prostor u kojem se nalaze. Učesnici su istakli da je situacija u kojoj su se našli bila veoma izazovna, s obzirom na to da se dio njih do sada nije nalazio u sličnoj situaciji, te su naveli da sada jasnije razumiju koliko je važno što detaljnije informisati buduće mlade učesnike sa oštećenjem vida o prostoru i aktivnostima.
U nastavku radionice, učesnici su povezivali zaključke iz realizovanih igrica sa konkretnim aktivnostima koje sprovode u svojim organizacijama, identifikujući mogućnosti za unapređenje inkluzivnog pristupa u praksi. Poseban akcenat stavljen je na male, ali realne i primjenjive promjene u komunikaciji, planiranju i realizaciji omladinskih aktivnosti.
Radionica je završena sumiranjem ključnih poruka, uz naglašavanje da inkluzija počinje od pravilnog pristupa, komunikacije i spremnosti omladinskih radnika da kontinuirano uče i prilagođavaju svoj rad. Učesnici su informisani da će evaluacija radionice biti sprovedena putem online upitnika, te im je zahvaljeno na aktivnom učešću.
Projekat sufinansira Evropska unija. Izraženi stavovi i mišljenja vlasništvo su autora i ne odražavaju nužno stavove Evropske unije ili EACEA-e. Ni Evropska unija ni tijelo koje dodjeljuje podršku ne mogu se smatrati odgovornima za njih.”
