Stanovanjem uz podršku korisnicima se obezbjeđuje odgovarajući smještaj i stručna pomoć i podrška u razvijanju vještina koje su od suštinske važnosti za njihovo što potpunije uključivanje u zajednicu. U zavisnosti od potreba korisnika i njegovog najboljeg interesa, ova usluga se može pružati povremeno ili kontinuirano.
Stanovanje uz podršku je još jedna usluga u zajednici koja je nastala kao alternativa institucionalnom zbrinjavanju korisnika. Normativnim okvirom precizirano je da se usluga stanovanja uz podršku u Crnoj Gori obezbjeđuje:
1) odraslom i starom licu s invaliditetom; i
2) mladom licu koje je bilo dijete bez roditeljskog staranja do 23. godine života.
U fokusu usluge stanovanja uz podršku su dvije grupe korisnika:
– Odrasle osobe s invaliditetom, odnosno osobe s urođenim ili stečenim fizičkim, mentalnim, senzornim ili intelektualnim poteškoćama koje su u mogućnosti da upravljaju posljedicama svog invaliditeta uz redovnu podršku.
– Djeca i mladi koji su dio djetinjstva proveli bez roditeljskog staranja i pripremaju se za samostalan život.
Svrha usluge stanovanje uz podršku za OSI je pružanje pomoći i podrške da ostvare što veći stepen samostalnosti, kako bi poboljšali kvalitet života. Stanovanje uz podršku organizuje se i u cilju sprječavanja odlaska na institucionalni smještaj. Za razliku od mladih koji napuštaju sistem socijalne zaštite, stanovanje uz podršku za OSI nema ograničenja u vremenu trajanja, korišćenja usluge. OSI uslugu stanovanje uz podršku mogu koristiti duži vremenski period, a za neke korisnike stanovanje uz podršku može biti trajnije rješenje, odnosno oni ovu uslugu mogu koristiti doživotno.
Korisnici usluge stanovanje uz podršku mogu biti izmješteni iz institucionalnog okruženja ili prelaznog rješenja. Takođe je moguće da usluga stanovanja uz podršku bude potrebna onim korisnicima kod kojih njega koju im pruža porodica postane neadekvatna njihovim potrebama ili neodgovarajuća u odnosu na dugoročan boljitak korisnika (prevencija institucionalizacije).
Ukoliko se procijeni da se na taj način može postići pozitivna promjena, usluga stanovanja uz podršku može se pružiti i drugim osobama kojima je, usljed posebnih okolnosti i socijalnog rizika, potreban odgovarajući oblik socijalne zaštite. Standardi usluge stanovanja uz podršku postavljeni su na sličan način kao i kod ostalih usluga socijalne i dječje zaštite, koje u sebi sadrže komponente zbrinjavanja i smještaja.
Za razliku od usluge pomoć u kući, kod usluge stanovanje uz podršku, pružalac usluge je dužan da obezbijedi adekvatan prostor. S tim u vezi, potrebno je da prostor koji se koristi u navedene namjene mora ispunjavati određene standarde. Prije svega, usluga stanovanja uz podršku se mora pružati u stambenom prostoru koji se ni po čemu ne smije razlikovati od uslova stanovanja u porodičnom okruženju. Takođe, mora biti smještena u urbanoj sredini, prikopčana na svim komunalnim priključcima i kao dio stambene jedinice u otvorenoj sredini. Pored toga, neophodno je da ima sve sadržaje jednog porodičnog doma.
Po jednom korisniku, potrebno je obezbijediti najmanje 12 m 2 , a u jednoj spavaćoj sobi mogu biti najviše dva korisnika. Prilikom smještaja korisnika, veoma je važno voditi računa o individualnim potrebama i navikama svakog korisnika i estetski prilagoditi stambenu jedinicu svakom korisniku. Kao jedan od najvažnijih principa prilikom smještaja korisnika u stambene jedinice je polna odvojenost, sem ako nijesu u pitanju korisnici koji su u bliskom srodstvu, bračnoj ili vanbaračnoj zajednici.
Pružalac usluge stanovanja uz podršku dužan je da korisnicima obezbijedi hranu i pomoć u pripremanju hrane, kao i da obezbijedi dostupnost zdravstvenih usluga i njegu za vrijeme bolesti, ali ne i angažovanje ljekara i drugog medicinskog osoblja. Takođe, pružalac usluge je dužan da obezbijedi i sredstva za održavanje lične higijene i higijene prostora, dok je na korisniku da održava istu. Osposobljavanjem korisnika za samostalno pripremanje hrane, sposobnošću održavanja lične i higijene prostora koji koriste, kao i korišćenjem dostupnih zdravstvenih usluga i kapaciteta lokalne zajednice, se jačaju kapaciteti korisnika, povećava se njegova samostalnost i preuzima dio odgovornosti na sebe.
Za razliku od drugih usluga koje imaju karakteristike zbrinjavanja i smještaja korisnika, u usluzi stanovanja uz podršku, korisnik ima aktivniju ulogu u obezbjeđivanju sigurnog okruženja. Naime, u ovoj usluzi imamo manju prisutnost stručnih radnika u odnosu na neke druge usluge gdje se sigurnost okruženja oslanja na kompetencije, autoritet i veću prisutnost stručnih radnika. Kako nadzor stručnih radnika nad korisnicima u usluzi stanovanje uz podršku nije konstantan, to je odgovornost korisnika za bezbjednost okruženja veća u smislu povređivanja i samopovređivanja, međusonih odnosa korisnika, posjeta i sl.
S druge strane, pružalac usluge stanovanje uz podršku korisniku
obezbjeđuje procedure o:
1) primjeni neophodnih mjera u cilju sprječavanja korisnika od povrjeđivanja, samopovrjeđivanja i nanošenja materijalne štete;
2) sigurnosti i bezbjednosti djece za vrijeme korišćenja usluge stanovanje uz podršku;
3) mjerama i aktivnostima u slučaju incidentnih događaja koji mogu da ugroze bezbjednost i život korisnika;
4) posjetama i sprječavanju ulaska neovlašćenih lica;
5) načinu zaštite podataka o ličnosti korisnika, saglasno zakonu kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti; i
6) proceduru postupanja po pritužbama korisnika.
Da bi usluga stanovanje uz podršku bila primjenljiva, neophodno je pripremiti korisnika za takav vid zbrinjavanja. Usluga stanovanja uz podršku pruža se u objektu i sredini koji su u početku korišćenja usluge nepoznati korisniku, napuštajući poznato okruženje i dnevnu rutinu, koju zamjenjuje potpuno novim konceptom stanovanja u okruženju nepoznatih osoba. Svaka promjena rutine kod korisnika može izazvati stres, kao i osjećaj nesigurnosti i neizvjesnosti, zbog čega je veoma važno osmisliti aktivnosti za što bolju i bržu adaptaciju na novo okruženje i koncept stanovanja. Takođe, veoma je važno informisati korisnika o načinu života u stanbenoj jedinici koju koristi, resursima lokalne zajednice, kao i upoznavanje sa drugim korisnicima.
Pružalac usluge stanovanje uz podršku mora znati da prepozna potrebe, karakteristike i kapacitete svakog korisnika i da na osnovu te procjene kreira aktivnosti koje će se odnositi na uspostavljanje, održavanje ili unaprijeđenje kontakta sa važnim osobama korisnika, radno – okupacione aktivnosti ili edukacije, razvijanje vještina za brigu o sebi i prostora oko sebe, podršku u razvijanju sposobnosti za donošenje samostalnih odluka i odgovornosti, relaksaciju i rekreaciju i pomoć u profesionalnoj orjentaciji i obrazovanju.
Normativni dio ove usluge u Crnoj Gori se umnogome razlikuje od praktičnog dijela. Naime, iako je važećim zakonskim propisima usluga stanovanje uz podršku namijenjena svim OSI, u praksi ova usluga za navedenu kategoriju korisnika uopšte nije korišćena od strane državnih institucija kao pružalaca usluge. Koliko je poznato, usluga stanovanje uz podršku za odrasla i stara lica se koristila od strane nekih OSI, kao dio projekta.
Tekst je kreiran u okviru projekta: “Jednakošću do dostojanstvenog života OSI u Crnoj Gori“, koji sprovodi Savez slijepih Crne Gore u partnerstvu sa Udruženjem za podršku osobama sa invaliditetom Bijelo Polje, a finansira Evropska unija kroz podršku za civilno društvo (CSF) i Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija Crne Gore.
Tekst na engleskom možete pročitati i preuzeti u nastavku – Supported housing service
S poštovanjem,
SAVEZ SLIJEPIH CRNE GORE
Ul. Njegoševa br.6, 81000 Podgorica
Tel: +382 (0)20 665 368, fax: +382 (0)20 665 377
E mail: savezslijepihcg@gmail.com
http://www.ss-cg.org/ , http://www.zaposliosi.me/
