Preskoči na sadržaj

Finansiranjem većeg broja usluga poboljšati kvalitet života OSI

Objavljeno u Aktuelnosti

Razgovarali smo sa Ivanom Smolović, predstavnicom Crvenog krsta Crne Gore o uslugama socijalne i dječje zaštite koje CKCG pruža korisnicima, iskustvima sa terena i uočenim nedostacima kada je riječ o obezbjeđivanju i pružanju pomenutih usluga.

Koje usluge socijalne i dječje zaštite Crveni Krst Crne Gore pruža korisnicima?

Crveni krst Crne Gore, u saradnji sa Ministarstvom finansija i socijalnog staranja, sprovodi uslugu pomoć u kući za starije i osobe sa invaliditetom u 15 opština u Crnoj Gori (Andrijevica, Bijelo Polje, Berane, Petnjica, Danilovgrad, Cetinje, Mojkovac, Kolašin, Nikšić, Plužine, Pljevlja, Plav, Gusinje, Rožaje i Herceg Novi). Usluga zapravo predstavlja podršku gerontodomaćice pri: nabavci hrane, pomoć u pripremi obroka; pomoć pri kretanju; pomoć pri održavanju lične i higijene prostora; pomoć pri grijanju prostora; pomoć pri plaćanju računa za električnu energiju, telefon, komunalije i sl; posredovanje u obezbjeđivanju različitih vrsta usluga za održavanje stana i uređaja za domaćinstvo i nabavku ljekova i odvođenje na ljekarske preglede.
Pored ove licencirane usluge, CKCG pruža cijeli set inovativnih usluga koje su u potpunosti besplatne za starije i njihove njegovatelje, odgovaraju na njihove potrebe, a pruža ih obučen kadar.
U okviru regionalnog projekta “Inovativne usluge podrške za starije u zajednici”, koji finansira Evropska unija i Austrijska agencija za razvoj, CKCG je u partnerstvu sa Ministarstvom zdravlja, u novembru 2021.godine otvorio dva Centra za njegu u zajednici u Baru i Bijelom Polju. U centrima rade po jedan socijalni radnik, jedna medicinska sestra, dvije gerontodomaćice, a angažovano je preko 40 volontera koji su prošli niz obuka kako bi na što bolji način odgovorili potrebama starijih. Centri pružaju inovativne usluge u smislu preventivnih kućnih posjeta socijalnog radnika i medicinske sestre starijima iz ruralnog područja ovih opština, savjetovanje, uslugu kućne posjete volontera za starije i starije oboljele od demencije, program usporavanja demencije, organizuju aktivnosti zdravog starenja i pružaju usluge savjetovanja neformalnim njegovateljima. Centri usko sarađuju sa relevantnim stejkholderima na lokalnom nivou uključujući OCD koje pružaju usluge ovoj ciljnoj grupi, institucije i donosioce odluka na lokalnom nivou.

Osim navedenog, imate usluge koje se sprovode i kontinuirano, za starije?

Uz finansijsku podršku Italijanskog Crvenog krsta a u okviru prekograničnog projekta „Briga o starijima – Crna Gora – Albanija – Bosna i Hercegovina“ Crveni krst Crne Gore posredstvom 8 opštinskih organizacija pruža usluge kućnih posjeta volontera starijima. Ova usluga je izuzetno značajna jer je upravo jedan od najvećih problema sa kojima se stariji
suočavaju usamljenost. Volonteri za starije odrade neke sitne kućne
poslove u smislu da izbace smeće ili izvrše sitnu nabavku, ali mnogo
važnije provode vrijeme sa starijima, prave im društvo, a ujedno i mnogo
uče od njih. Uče se empatiji, toleranciji, razumijevanju. U okviru ovog
projekta korisnicima iz ruralnog područja pruža se usluga „mobilni tim“ u
okviru koje doktor i volonter obilaze starije, prate njihovo zdravstveno
stanje i gdje je potrebno upućuju na dalje liječenje. Ovaj projekat se
sprovodi u: Plavu i Gusinju, Andrijevici, Beranama, Rožajama, Mojkovcu,
Kolašinu, Nikšiću, Cetinju i Herceg Novom.
U šest crnogorskih opština (Bar, Budva, Herceg Novi, Cetinje, Plav i
Nikšić), a u okviru opštinskih organizacija Crvenog krsta funkcionišu klubovi
za starije. U njima se redovno organizuju radionice zdravog starenja,
savjetovanje po pitanju socijalne i dječje zaštite kao i izleti i druge vrste
druženja kako bi se pružila podrška pogotovo onima koji se osjećaju
usamljeno i izolovano.
Pored gore navedenih usluga, CKCG pruža usluge psihološke i psihosocijalne podrške za OSI. Važno je pomenuti i informisanje, savjetovanje i edukaciju korisnika u cilju ostvarivanja prava iz oblasti socijalne i dječje zaštite, saradnju sa drugim ustanovama i institucijama iz oblasti socijalne i dječje zaštite, u najboljem interesu korisnika. CKCG pruža i usluge personalne asistencije za 11 korisnika na području Podgorice. Ove usluge su finansirane od strane Sekretarijata za socijalno staranje, Glavni grad Podgorica. Za korisnike iz ovih programa, Crveni krst vrši i distribuciju humanitarne pomoći, polovne garderobe i obuće, školskog pribora, obezbjeđivanje jednokratnih novčanih pomoći za porodice i pojedince u stanju socijalne potrebe.

Koliki je broj korisnika usluga, za svaku grupu pojedinačno?

Uslugu pomoć u kući trenutno koriste 873 osobe, ali je kroz sami program prošlo blizu 2000 starijih osoba. Centri za njegu u zajednici u Baru i Bijelom Polju pružaju usluge za 645 korisnika. Kada je riječ o projektu „Briga o starijima“, broj korisnika je 350. Što se tiče OSI, imamo 548 korisnika.

Kakva su Vaša iskustva sa terena? Postoji li neka usluga čije obezbjeđivanje smatrate neophodnim, na osnovu povratnih informacija koje dobijate od korisnika?

Sve je više starijih ljudi u svijetu, a Crne Gora nije izuzetak. Nekoliko godina zaredom imamo negativni priraštaj, a prema procjeni Monstata, do 2050. godine četvrtina stanovnika će imati više od 65 godina. Stariji su po svojoj prirodi jedna od najranjivijih grupa u društvu. Rezultati istraživanja koja smo proteklih godina sprovodili govore da najveći problemi sa kojima se stariji suočavaju jesu usamljenost, loše zdravstveno stanje i siromaštvo.
Kako bi se odgovorilo na njihove potrebe neophodno je unaprijediti dostupnost, pristupačnost i kvalitet usluga za starije.
Pogotovo su u teškom položaju oni koji žive u ruralnom području Crne Gore. U ruralnom području ne postoji javni prevoz, mnoge stare osobe žive izolovano i usamljeno. Siromaštvo dodatno otežava pristup socijalnoj i zdravstvenoj zaštiti. Oni se osjećaju izolovano i napušteno od drugih.
Jedine posjete koje imaju u toku jednog mjeseca često su upravo ove, socijalnog radnika, doktora i medicinske sestre ili tehničara. Ono što je nemoguće ne primijetiti jeste srdačnost i zahvalnost korisnika ovih usluga koji se iskreno raduju svakoj posjeti ljudi iz Crvenog krsta.

Koja usluga je prema vama najpotrebnija, upravo starijim osobama?

Kućna njega je sve potrebnija. Institucije koje pružaju podršku starijim osobama su preopterećene, a veliki je pritisak i na neformalne njegovatelje koji bez novčane naknade pružaju njegu hroničnim bolesnicima, osobama sa invaliditetom ili drugim trajnim zdravstvenim problemom. To su obično članovi porodice, djeca, rođaci. Briga o članu porodice često ide na uštrb potreba onih koji pružaju njegu jer vrlo često moraju da balansiraju između porodice, djece, posla, društva i onoga o kome brinu. Na tom putu, njegovatelji najčešće skraćuju svoje radno vrijeme, što rezultira obavljanjem težih poslova u neformalnoj ekonomiji ili potpunim napuštanjem tržišta rada. Imajući u vidu da većina njegovatelja dolazi iz ekonomski oslabljenih porodica, smanjenjem prihoda povećava se rizik od međugeneracijskog siromaštva – na način što njegovatelji najčešće tokom vremena i sami postaju socio-ekonomski, ali i zdravstveno ugroženi. Ako uzmemo u obzir da su u najvećoj mjeri žene njegovatelji jasno je da ova situacija dovodi do rodno zasnovanog jaza u platama, jaza u penzijama koji ih kasnije dovodi u još težu situaciju da sebi priušte dugotrajnu njegu. Na ličnom planu, uslijed velikog pritiska i manjka podrške te konstantnog osjećaja krivice veoma često dolazi do sindroma tzv. sagorijevanja pa su ove osobe izložene riziku od depresije i potrebna im je psihosocijalna podrška. Neformalna njega bi prije svega trebala da bude stvar izbora, a ne nužde. Dobro opremljeni centri za njegu u zajednici u kojima usluge pruža obučen kadar učiniće da informacije budu dostupne svima, a usluge servisa kvalitetne i pravovremene. Jedan od ciljeva Crvenog krsta je da ovakve centre otvori u što više opština u Crnoj Gori kako bi obezbijedili podršku za što veći broj građana.

Da li ste tokom rada na terenu uočili određene nedostatke u procesu pružanja usluga, na koje bi ovom prilikom bilo značajno ukazati?

Podaci sa terena su pokazali značaj kompetentnog, kvalitetnog i adekvatnog zadovoljenja zdravstvenih potreba, rješavanja problema izolovanostii, socijalnog zanemarivanja i sličnih faktora rizika koji vode u depresiju, značaj informisanja i edukacije, naročito u oblastima u kojima su insuficijentna njihova znanja i vještine, kao što su ponašanje i generalno mentalno zdravlje (zbog čega su kao vrlo značajno identifikovali zadovoljenje njihovih psihosocijalnih potreba). Od velikog značaja je regulisanje usluga pomoći u kući (pomoć geronto domaćica i usluge volontera), zadovoljenje finansijskih potreba (koje uslovljavaju različita ograničenja), zatim posjete socijalnih radnika, pružanje informacija vezanih za ostvarivanje prava iz domena socijalne zaštite.
Kao veliki problem prepoznaje se činjenica da je malo ovakvih usluga, a one koje postoje projektnog su karaktera i njihova održivost je upitna.
Treba raditi na razvoju strategije dugotrajne njege, koja trenutno ne postoji, a koja će imati integrisane usluge i socijalne i zdravstvene zaštite.
Pored gore navedenog, neki od izazova, su i neinformisanost korisnika o njihovim pravima iz oblasti socijalne i dječje zaštite, stigmatizacija i nedovoljna integracija ovih lica u sistem socijalne i dječje zaštite, loša procjena njihovog statusa i nepristupačnost određenih ustanova iz oblasti socijalne i dječje zaštite za OSI.

Sa aspekta pružaoca usluga, smatrate li da su ove usluge dostupne svim korisnicima kojima su potrebne i da odgovaraju individualnim potrebama svakog korisnika?

Crveni krst Crne Gore se, u skladu sa našom misijom, trudi da dođe do svakog korisnika koji je u stanju potrebe, ali svakako da su ruralna područja opština u Crnoj Gori uvijek izazov za pružaoce usluga. CKCG sa mrežom svojih opštinskih organizacija i saradnjom sa lokalnim samoupravama na terenu ima svoje baze podataka, ali bi postojanje Centralnog registra evidencije svih korisnika koji se nalaze u stanju potrebe doprinijelo boljoj raspodjeli resursa za korisnike.
Pomoć u kući je usluga koja u velikoj mjeri odgovara na potrebe korisnika.
Zahvaljujući izradi individualnog plana i konstantnog praćenja pružanja usluge obezbjeđuje se da ona odgovori na potrebe korisnika. Krajem 2022. godine došlo je do povećanja cijene usluge kao i do povećanja ličnih primanja ove starosne grupe. Istovremeno, pravilnik o učešću korisnika u troškovima usluge je ostao nepromijenjen pa je za neke korisnike koji su koristili uslugu nova cijena neprihvatljiva i morali su da odustanu od usluge koja im je prijeko potrebna.

Na kraju, imate li neke preporuke za unaprjeđenje trenutnog stanja u ovoj oblasti?

Jedna od najvažnijih preporuka bi bila uvođenje što više inovativnih usluga za starije, razvoj strategije dugotrajne njege, te smanjenje diskriminacije starijih i bliža saradnja među pružaocima usluga. U oblasti pružanja usluga za OSI, postoji veliki prostor za unapređenje istih. Imajući u vidu položaj ovih osoba u društvu, kao i fizičke barijera za učešće u svakodnevnom životu, potrebno je najprije obezbijediti bolji pristup kako institucijama, tako i obrazovnim, zdravstvenim, kulturnim i rekreativnim prostorijama, u cilju bolje socijalizacije. Pored fizičkih barijera, preporuke Crvenog krsta Crne Gore se odnose i na organizovanje javnih kampanja, za podizanje svijesti javnosti o položaju OSI. Najvažnija preporuka svakako se odnosi na finansiranje većeg broja usluga, kako bi OSI imale kvalitetniji život.

Intervju je kreiran u okviru projekta: “Jednakošću do dostojanstvenog života OSI u Crnoj Gori“, koji sprovodi Savez slijepih Crne Gore u partnerstvu sa Udruženjem za podršku osobama sa invaliditetom Bijelo Polje, a finansira Evropska unija kroz podršku za civilno društvo (CSF) i Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija Crne Gore.

Intervju na engleskom možete pogledati i preuzeri u nastavku – Intervju-CRVENI KRST

S poštovanjem,
SAVEZ SLIJEPIH CRNE GORE
Ul. Njegoševa br.6, 81000 Podgorica
Tel: +382 (0)20 665 368, fax: +382 (0)20 665 377
E mail: savezslijepihcg@gmail.com
http://www.ss-cg.org/ , http://www.zaposliosi.me/

Objavi prvi komentar

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

20 − 20 =