Predstavnici stručne službe Saveza Slijepih Crne Gore: izvršni direktor Goran Macanović, savjetnica za međunarodne odnose Katarina Bigović Kulić, administratorka portala zaposliosi.me Anđela Dragović i stručna radnica Nikolina Miljić, učestvovali su na konferenciji “Značaj asistivnih tehnologija u obrazovanju, rehabilitaciji i zapošljavanju slijepih osoba”. Konferencija je održana u Sarajevu, u hotelu Hollywood od 20. 09. – 22. 09. septembra u organizaciji Udruženja slijepih Kantona Sarajevo, Saveza slijepih Crne Gore, Saveza slijepih Republike srpske i Informacionog centra za osobe sa invaliditetom Lotos Tuzla.
Konferenciji su prisustvovali i predstavnici Saveza slijepih Republike Srpske, Udruženja građana oštećenog vida Tuzla, više kantona Fonda za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom federacije Bosne i Hercegovine…
Prvog dana imali smo prilike da se upoznamo sa radom Fonda za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom, sa fokusom na adaptaciju i opremanje radnih mjesta, nakon čega je uslijedila diskusija i razmjena iskustava. Od posebnog značaja je upoređivanje rada i rezultata koje Zavodi imaju, budući da je konferencija bila regionalnog karaktera. Kasnije istog dana prezentovane su nove tehnologije i pomagala za osobe potpuno oštećenog vida od strane proizvođača i distributera “Asistansia – Sarajevo”, “Gloria Ferrari – Beograd”, “Tiflo Globus”, “Agencija Insert” i “Alfa Num”. Među njima najviše se govorilo o različitim vrstama lupa, odnosno uvećala koja pomažu i omogućavaju osobama djelimično oštećenog vida da čitaju, ali i pišu, što je posebno značajno za mlađe osobe koje se nalaze u procesu obrazovanja.
Različiti softveri i čitači ekrana takođe su zainteresovali učesnike, jer se posredstvom savremenih tehnologija stalno mijenjaju, usavršavaju i prilagođavaju kako podneblju, tako i željama i preferencijama korisnika.
Posebna pažnja posvećena je upotrebi Brajevog pisma u naprednim tehnologijama i obrazovanju (formalno, neformalno, inkluzivno). Brajeve bilježnice su u tom kontekstu najzapaženije, jer omogućavaju niz pogodnosti poput pisanja, uređivanja i čitanja digitalnih dokumenata korišćenjem Brajevog pisma a nisu zanemarljive i različite vrste bijelih štapova koje se proizvode i koriste u mnogim evropskim zemljama.
Na konferenciji se mogao čuti i veoma poučan tekst istaknutog poznavaoca asistivnih tehnologija Gradimira Kragića koje je podstaklo dalja razmišljanja i diskusiju o tome šta bi se moglo i moralo učiniti pristupačnim osobama sa potpunim i djelimičnim oštećenjem vida kako bi mogli dostojanstveno i samostalno da zadovoljavaju svoje potrebe.
Drugi dan bio je opredjeljen za napredne tehnologije i njihovu upotrebu, prije svega u zapošljavanju i samozapošljavanju o čemu je govorio Goran Macanović, potom njihovu upotrebu u svakodnevnim obavezama (samostalni život, zdravlje, domaćinstvo, kretanje) kroz izlaganja Suvada Zahirovića – IC. Lotos Tuzla, uključujući i prezentaciju pametne rukavice Igora Sužnjevića, koja se godinama unazad može pronaći na regionalnom tržištu.
Napredne tehnologije u oblasti komunikacionih tehnologija (smart telefoni, prenosni uređaji) bila je posljednja tema ove konferencije u izlaganju moderatora Fikreta Zuka i Suvada Zahirovića. Ovo je bio izuzetno zanimljiv i interaktivan dio programa, budući da su učesnici bili zainteresovani i slobodni da iznesu svoja iskustva i trikove za samostalan život.
Drugog dana konferencije "Znacaj asistivnih tehnologija u obrazovanju, rehabilitaciji I zaposljavanju osoba ostecenog vida", potpisan je i petogodisnji sporazum o saradnji izmedju Udruzenja slijepih Kantona Sarajevo, Saveza slijepih CG, Saveza slijepih Republike Srpske, I.C.Lotos Tuzla.
Zaključci i preporuke:
– Sistemsko rješavanje obezbjeđivanja pomagala kroz konsultacije sa vladama u cilju oblasti prilikom ostvarivanja prava na pomagala;
– Intenzivnije zagovaranje principa univerzalnog dizajna;
– Pribavljanje novijih modela zvučne signalizacije na semaforima;
– Sistemsko uređivanje standarda za prilagođavanje radnih mjesta kroz sredstva fondova za profesionalnu rehabilitaciju;
– Kontinuirano realizovanje zajedničkih konferencija koje bi se fokusirale isključivo na jednu temu uz obezbjeđivanje adekvatnih sagovornika na iste;
– Omogućavanje edukacije i podrške osobama oštećenog vida u korišćenju asistivnih tehnologija na nivou saveza kroz regionalnu saradnju, uz ambiciju da država preuzme obavezu finansiranja i realizovanja;
– Promovisanje Brajevog pisma kao i sistematizacija istog na regionalnom i nacionalnom nivou uz stvaranje preduslova za njegovo korišćenje kao ključnog načina za opismenjavanje osoba oštećenog vida;
– Osnivanje resursnih soba u cilju upoznavanja osoba oštećenog vida sa pomagalima, njihovim funkcijama i savjetima za što kvalitetnije korišćenje;
– Dijeljenje informacija o pomagalima koja koriste osobe oštećenog vida i onima koja su na opštem tržištu radi podsticanja za njihovo korišćenje;
