Preskoči na sadržaj

Trenutni položaj i aktuelni problemi koji prate starije osobe u Crnoj Gori

Objavljeno u Aktuelnosti

Stariji ljudi su često izloženi diskriminaciji po više osnova: siromaštvu, nasilju, finansijskom iskorišćavanju, zanemarivanju, neuvažavanju njihovih stavova i realnih potreba.
„Broj starijih osoba u svjetskoj populaciji se ubrzano povećava. Očekuje se da se u EU i Crnoj Gori broj osoba starijih od 65 godina udvostruči sa 87,5 miliona u 2010. na 152,5 miliona u 2060. što će dovesti i do udvostručavanja koeficijenta zavisnosti osoba starijih od 65 godina u odnosu na one starosti od 15 do 64“, pokazuju podaci Monstata.
Rezultati Zavoda za statistiku Crne Gore (Monstat) o Popisu stanovništva Crne Gore iz 2011. pokazali su nastavak trendova starenja crnogorskog stanovništva. U Crnoj Gori je 2011. bilo ukupno 620.029 stanovnika, od čega su 50,6% ili 313.793 žene, a 49,4% ili 306.236 muškarci. Prosječna starost stanovništva Crne Gore je 37 godina, žene u prosjeku imaju 38, a muškarci 36 godina.
Na osnovu istraživanja Ministarstva rada i socijalnog staranja očigledno je da crnogorsko društvo stari. “Povećan broj starijih osoba u Crnoj Gori uvećava potrebu da se odgovori na specifične izazove u poštovanju njihovih ljudskih prava”. Stariji mogu biti posebno osjetljivi kada je u pitanju siromaštvo, lošije zdravstveno stanje, invaliditet, zanemarivanje, što svakako može rezultirati nekim oblikom nasilja koje se najčešće dešava u porodici. Danas u Crnoj Gori, sistem usluga socijalne zaštite usmjerenih ka starima, malo je razvijeniji i sadržajniji.
Trenutno se sprovodi Strategija razvoja sistema socijalne zaštite starijih za period 2018. do 2022. Najčešća usluga je pomoć u kući, zatim dnevni boravak za starije, koje pomažu starijim građanima da što duže ostanu u svom primarnom okruženju (porodici) i omogućavaju odlaganje smještaja u domovima za stare. 1 Profesorica socijalne gerontologije na Fakultetu političkih nauka, dr Agima Ljaljević, ističe faktore zbog kojih su starije osobe izložene diskriminaciji. Među njima posebno ukazuje na nasilje: „Stari ljudi nijesu ranije toliko govorili o nasilju nad njima, naročito ako su vinovnici bili članovi njihove porodice. Osim nasilja, sada su počeli da govore i o zanemarivanju, zlostavljanju, vrlo često o ekonomskom nasilju i drugim oblicima nasilja. Ono što je činjenica, jeste da savremeni način života mora da mijenja tradicionalnu porodicu, jer se više ne možemo toliko oslanjati jedni na druge, kao što se stari ne mogu uvijek oslanjati na svoju

http://www.antenam.net/drustvo/48909-u-crnoj-gori-povecan-broj-starijih-osoba

djecu koja puno rade i zauzeta su. No, ono što je činjenica jeste da nemamo dovoljno institucija koje bi se brinule o starima, a nedovoljno koristimo i volonterski potencijal koji imamo“ .
Istraživanje o položaju starijih osoba u Crnoj Gori i njihovo zadovoljstvo postojećim uslugama podrške, koje je realizovao Crveni krst Crne Gore, 2019, pokazuje da postoje velike razlike u uslovima života različitih kategorija starijih osoba u Crnoj Gori, te da stoga treba razvijati i različite servise podrške, u skladu sa njihovim potrebama. Socijalno ugroženije kategorije starijih osoba imaju veliku potrebu za finansijskom podrškom, pa je, pored većih izdvajanja nadležnih, u odgovor na njihove potrebe poželjno uključiti i privatni sektor.
Socijalno ugroženije starije osobe su i lošijeg zdravstvenog stanja, u velikom procentu žive same, pa sve to utiče na njihovu manju mogućnost za samostalnim funkcionisanjem. U tom smislu je za njih potrebno obezbijediti dodatne servise podrške u kući. Starije osobe nijesu dovoljno upoznate sa raspoloživim servisima podrške, pa je potrebno raditi na promociji istih.
Starije osobe su u malom procentu uključene u postojeća udruženja ili organizacije, pa ih treba informisati o njihovom načinu rada i aktivnostima koje se sprovode, kako bi se i oni uključili, što bi doprinijelo kvalitetu njihovog društvenog života, kao i aktivnijem i zdravijem starenju.
Ključno je da se kroz poboljšanje međusektorske saradnje, donošenje objektivnih akcionih planova, kao i redovno implementiranje istih, unaprijedi trenutno nezavidan položaj starijih osoba.

Kako prava starijih osoba mogu biti kršena?

Prava starijih osoba se krše na različite načine, uključujući:

– Prava starijih osoba na slobodu od diskriminacije
Starijim muškarcima i ženama se često osporava pristup uslugama, zaposlenju ili im se ne ukazuje poštovanje zbog njihovih godina i drugih faktora kao što su rod ili činjenica da te osobe imaju određeni invaliditet.

– Pravo starijih osoba na zaštitu od nasilja
Stariji muškarci i žene su često zlostavljani, uključujući verbalni, seksualni, psihološki i finansijski vid nasilja.

– Pravo starijih osoba na socijalnu zaštitu
Mnoga starija lica nemaju odgovarajuću finansijsku podršku kao što su penzije i drugi oblici socijalne zaštite. Nedostatak sigurnog minimalnog prihoda može da odvede starije osobe i njihove porodice u siromaštvo.

– Pravo starijih osoba na odgovarajući pristup zdravstvenim uslugama
Starijim osobama, na žalost, mogu biti uskraćene odgovarajuće zdravstvene usluge, i usluge socijalne njege.

– Pravo starijih osoba na rad
Preovladavajuća je predrasuda da su starije osobe manje sposobne za rad, te da ne mogu da prate dinamiku radnog procesa kod odgovarajućeg poslodavca. Svako ima pravo da slobodnom voljom izabere zanimanje i da pokaže svoje znanje i vještine, a ta činjenica ide na ruku starijim osobama koje iza sebe imaju iskustvo, kako profesionalno, tako i životno.

– Prava starijih osoba na svojinu i pravo nasljedstva
Starije osobe nerijetko zbog prevelikog povjerenja u svoje potomke i neočekivanih okolnosti u njihovim životima budu nakon prepisivanja imovine za života, izigrane i izložene torturi i nečovječnom postupanju, te zanemarivanju od strane svojih naslednika.
Uz ove i mnoge druge probleme i nezavidne situacije u kojima se starije osobe u današnjoj Crnoj Gori mogu naći, zaključujemo ovaj segment izlaganja o osobama treće životne dobi, uz konstataciju da na njih treba više pažnje obratiti i energičnije raditi na rješavanju problema koji ih tište.

Savez slijepih Crne Gore i Crveni krst Crne Gore partneri su u realizaciji projekta “Jačanje otpornosti starijih osoba i osoba sa invaliditetom tokom COVID-19 i budućih kriza”, koji je podržan od strane Evropske Komisije, Austrijske agencije za razvoj i Austrijskog Crvenog krsta, a opšti cilj je da doprinese jačanju otpornosti starijih i osoba sa invaliditetom na Zapadnom Balkanu tokom Covid-19 virusa i budućih kriza, a realizuje se i u Albaniji, Bosni i Hercegovini, Srbiji, Sjevernoj Makedoniji i Kosovu.

Objavi prvi komentar

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

five × 2 =