{"id":1958,"date":"2021-03-01T11:36:41","date_gmt":"2021-03-01T11:36:41","guid":{"rendered":"https:\/\/ss-cg.org\/?p=1958"},"modified":"2021-03-01T11:36:41","modified_gmt":"2021-03-01T11:36:41","slug":"preporuke-za-poboljsanje-izbornih-prava-procedura-i-procesa-glasanja-za-osobe-sa-invaliditetom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ss-cg.org\/?p=1958","title":{"rendered":"PREPORUKE ZA POBOLJ\u0160ANJE IZBORNIH PRAVA, PROCEDURA I PROCESA GLASANJA ZA OSOBE SA INVALIDITETOM"},"content":{"rendered":"<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">S<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">avez slijepih Crne Gore &#8211; S<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">SCG<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> je u prethodnoj godini sproveo niz aktivnosti kako u okviru projekta <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u201eBiraj pristupa\u010dnost\u201c, kojeg <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">je <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">f<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">inansijski podr\u017eao<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">EBU \u2013 Evropski savez slijepih, tako <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">i<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> izvan projekta u saradnji sa UMHCG, DIK, OEBS<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> sa ciljem pobolj\u0161anja izbornih prava, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">pristupa\u010dnosti bira\u010dkih mjesta i samog procesa glasanja za bira\u010de <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">s invaliditetom.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Aktivnostima se iniciralo, ukazalo <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">mogu\u0107a <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">unaprije\u0111enja\u00a0<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">iz<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">b<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">o<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">rnog procesa za osobe o\u0161te\u0107enog vida,<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> bolju primjenu <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u0161ablona za sa<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">mostalno glasanje<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">osoba s invaliditetom, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a sve u cilju obezbje\u0111ivanja pune ravnopravnosti i <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">apsolutne <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">tajnosti prilikom samog procesa glasanja na izborima.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u0160to se ti\u010d<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">e aktivnog bira\u010dkog prava osoba<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> o\u0161te\u0107enog vida<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">najprije treba<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> obezbijediti<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> uslov<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">e za <\/span><\/span><span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">samosta<\/span><\/span><span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">lno i tajno glasanje ove populacije<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">. Propisivanje i primjena \u0161ablona za samostalno glasanje osoba o\u0161te\u0107enog vida je ne\u0161to \u0161to je veom<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a pohvalno, napredno<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> i u skl<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">adu<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">sa<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> pravnim standa<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">rdima i praksom razvijenih zem<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">alja. <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Me\u0111utim, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">prethodno odr\u017eanim izborima, uklju\u010duju\u0107i i poslednje <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">parlamentarne izbore odr\u017eane 30.8.2020. <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">u<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> na\u0161oj zemlji,<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> primjena pomenutog \u0161ablona<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> pokazala <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">je da on im<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a odre\u0111ene ozbiljne nedostatke, te da ga treba <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">korigovati i <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">unaprijediti. <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Najprije, treba<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">lo je<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> voditi ra\u010duna o vi\u0161<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">e tehni\u010dki<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">h detalja i elemenata. Jedini element koji je ispo\u0161tovan je boja \u0161ablona- <\/span><\/span><span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">tamno plava<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">kako <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u0161ablonu\/<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">fascikli ne bi ostao trag olovke kojom se zaokru\u017eu<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">je partija, lista ili pojedinac, me\u0111utim ostali <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">elementi neodvojivi od navedenog su izostali: <\/span><\/span><\/p>\n<div class=\"s8\"><span class=\"s7\">\u2212 <\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">d<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">a na prorezima <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">oko brojeva <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">postoje metalni prstenovi<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">, kako ne bi ostajao trag <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">o<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">lovke na obodu kru\u017enog proreza<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">,<\/span><\/span><\/div>\n<div class=\"s8\"><span class=\"s7\">\u2212 <\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">da p<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">ored metalnog prstena (sa desne strane) stoji redni broj na brajevom pismu i<\/span><\/span><\/div>\n<div class=\"s8\"><span class=\"s7\">\u2212 <\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">d<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">a<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> n<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">a svakom <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">bira\u010dkom <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">mjestu postoje barem<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> po dva \u0161ablona <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">za glasanje (u <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">slu\u010daju <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">potrebe za glasanje<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">m putem pisma, odnosno ko<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">d<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> ku\u0107e<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">)<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">. <\/span><\/span><\/div>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">Dalje, predla\u017eemo<\/span><\/span> <span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">da \u010dlanovi bira\u010dkih odbora ponude<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">, onda kada je to o\u010digledno, <\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">\u0161ablon za samostalno glasanje bira\u010du o\u0161te\u0107enog vida.<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> Tako\u0111e, \u010dlanovi b<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">ira\u010dkih odbora ne bi trebali vr\u0161iti procjenu<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> i<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> provjeravati<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> da li je neko osoba o\u0161te\u0107enog vida <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">ili<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> ne, nego da svakoj osobi koja zatra\u017ei \u0161ablon, isti <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">jednostavno ustupe<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">, uz pravilno stavljanje glasa\u010dkog listi\u0107a u \u0161ablon, kako bi osoba mogla nesmetano glasati.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Zatim<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">na svakom bira\u010dkom mjestu trebale bi se na\u0107i po dvije bro\u0161ure od\u0161tampane Brajevim pismom,<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> na kojima bi bio prenesen kompletan sadr\u017eaj teksta sa glasa\u010dkog listi\u0107a, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">redni broj i <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">naziv<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> liste, pojedinc<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a i sl,<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> tako da osoba o\u0161te\u0107enog vida mo\u017ee na bira\u010dkom mjestu da se upozna sa sadr\u017eajem glasa\u010dkog listi\u0107a, a pored prstena na \u0161ablonu \u0107e joj se na\u0107i redni brojevi <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">sa <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">glasa\u010dkog <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">listi\u0107a. Na ovaj na\u010din bi se dodatno izjedna\u010dili bira\u010di o<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u0161te\u0107enog vida s<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> ostalim<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> bira\u010dim<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Sljede\u0107a na\u0161a preporuka za unaprije\u0111enje samog procesa glasanja, jeste da <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">prilikom izlaska <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> birali\u0161te, bira<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u010dki odbori trebaju dozvoliti i <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">omogu\u0107iti osobama o\u0161te\u0107enog vida<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">ali i drugim osobama s invaliditetom kojima je stavljanje potpisa ote\u017eano,<\/span><\/span> <span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">da se potpi\u0161u faksimilom<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> i da se <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">u<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">budu\u0107e <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">ne doga\u0111a sit<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">uacija da se zahtijeva<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">stavljanje otiska<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> prsta. Otisak prsta je sinonim <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">i zakonom propisan mehanizam potpisivanja za nepismene osobe, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">ne\u0161to \u0161to vrije\u0111a <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">uro\u0111eno dostojanstvo osoba o\u0161t<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">e\u0107enog vida i drugih osoba s invaliditetom,<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> naro\u010dito onih<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> koje su uspje\u0161no zavr\u0161ile svoje \u0161kolovanje i obrazovanje i stekle visoko\u0161kolske diplome.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s11\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Naime, <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">Zakon o ovjeri potpisa, rukopisa i prepisa<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, odnosno zakonodavstvo iz oblasti pristupa pravdi: krivi\u010dno i gra\u0111ansko zakonodavstvo, ali i ono u oblasti ostvarivanja prava na li\u010dna dokumenta ne predvi\u0111a faksimil, kao li\u010dni potpis, ve\u0107 osobe s invaliditetom, koje su u nemogu\u0107nosti ili s ograni\u010denim mogu\u0107nostima da se potpi\u0161u \u201cprimorava\u201d na ostavljanje otisk<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a prsta, \u0161to je model <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">predvi\u0111en za nepismene osobe.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s11\">\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Posredstvom uvida u li\u010dnu kartu bira\u010da, lako je utvrditi njen\/njegov identitet<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> i faksimil prihvatiti kao validan potpis, iako<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> zakonom <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">jo\u0161 uvijek <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">nije regulisano pravo kori\u0161\u0107enja faksimila.<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> Ovdje isti\u010demo va\u017enu \u010dinjenicu, da je Savez slijepih Crne Gore u saradnji <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">sa<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> kolegama iz Udru\u017eenja mladih sa hendikepom 2019. <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">uputio<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> zvani\u010dnu <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">I<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">nicijativu <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">za pravno regulisanje faksimila kao li\u010dnog potpisa<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">i da jo\u0161 uvijek nem<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a\u00a0<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">konkretnih <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">odgovora i <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">koraka po tom pitanju. <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">Nadalje, s<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">matramo da postavljanje traka vodilja, koje su ina\u010de propisane va\u017ee\u0107om pravnom regulativom \u2013 <\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">Pravilnikom o bli\u017eim uslovima i na\u010dinu prilago\u0111avanja objekata za pristup i kretanje lica smanjene pokretljivosti i lica <\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">sa<\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\"> invaliditetom<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">, ne bi bilo funkcionalno i u\u010dinkovito za sam proces glasanja, jer on veoma kratko traje i te trake vodilje, nakon okon\u010danja samog proces<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">a izbora, ne bi imale<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> svrhu. Stolovi za bira\u010dke odbore i kabine za glasanje, postavljaju se privremeno i <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> na\u010din kako je u tom trenutku najfunkcionalnije<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> za konkretno mjesto (prostor).<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s12\"><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">Stoga, <\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">predla\u017eemo da se umjesto taktilnih traka vodilja, koje su propisane Pravilnikom, mo\u017ee koristiti alternativno, improvizovano, ekonomi\u010dnije rje\u0161enje, <\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">etison trake, a koje <\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">\u0107e\u00a0<\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">biti privremenog karaktera<\/span><\/span><span class=\"s9\"><span class=\"bumpedFont15\">.<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> Na\u0161 prijedlog je <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">da se <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> bira\u010dkim mjestima postave etison trake \u0161irine 40cm<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> (ni manje ni vi\u0161e)<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">, radi lak\u0161e orjentacije i samostalnog kretanja bira\u010da o\u0161te\u0107enog vida. Etison trak<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">a, koja zapravo predstavlja odre\u0111eni<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> vid taktilne trake vodilje, treba da vodi <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">od<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> ulaska na bira\u010dk<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">o mjesto do stola za kojim sjede<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> \u010dlanovi bira\u010dkog odbora, potom do glasa\u010dke kabine i na kraju do glasa\u010dke kutije. Etison mora da bude tamno crvene boje (bordo) zbog kontrasta za osobe djelimi\u010dno o\u0161te\u0107enog vida. <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">Nagla\u0161avamo da o\u010dekujemo <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">postepeno prilago\u0111avanje. <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">Ovakav etison ne iziskuje <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">posebno rezanje, ve\u0107 je izrezan<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> i sam<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">o je potrebno <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">postaviti ga po podu <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> bira\u010dkom mjestu<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">. Nakon zavr\u0161etka <\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\">dana<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> izbora, etison se lako<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> uklanja i mo\u017ee da se koristi i<\/span><\/span><span class=\"s10\"><span class=\"bumpedFont15\"> za u budu\u0107e.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Jo\u0161 jedna od preporuka je i da bira\u010dki odbor<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">i<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">shodno Zakonu o izboru odbornika i poslanika, \u010d<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">lanu 85, <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">omogu\u0107e podno\u0161enje zah<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">t<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">j<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">ev<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">a za glasanje putem pisma<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> do 13<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">.00<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> \u010dasova<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, jer se na prethodnim izborima de\u0161avalo da to n<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">e omogu\u0107e do 13<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">.00<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">h, ve\u0107 do 12<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">.<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">00<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">h<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, 12.<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">30h.<\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Zatim, va\u017eno je da <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">bira\u010dka mjesta <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">budu <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">pristupa\u010dna za osobe <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">s<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">a<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> fizi\u010dkim invaliditetom<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, odnosno da imaju <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">adekvatan pristup, <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">rav<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">nu podlogu, <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">kosu rampu ili lift za osobe<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> koje se ote\u017eano kre\u0107u ili su korisnici invalidskih kolica.<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> Nije re<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">a<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">l<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">no o\u010dekivati da sva bira\u010dka mjesta budu pristupa\u010dna, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">ali<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> je realno da minimum 15% bira\u010dkih mjesta na predstoje\u0107im izbor<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">ima bude pristupa\u010dno za osobe s<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> fizi\u010dkim invaliditetom. <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Ovdje prvenstveno mislimo <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> izborne jedinice gdje je vi\u0161e bira\u010dkih mjesta u jednom prostoru i na sva ve\u0107a bira\u010dka mjesta gdje prepreku za pristup predstavlja par stepenica, ili samo jedna stepenica. U takvim situacijama mogu\u0107e je i za o\u010dekivati da bude postavljena improvizovana kosa rampa (<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">od<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> punog drveta ili metala) nagiba ne vi\u0161e od 8%. Pragovi <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> ulaznim vratima ne bi smjeli biti ve\u0107i od 5cm (jer je standard propisan Pravilnikom 2cm). Ulazna vrata u objekat odnosno bira\u010dko mjesto trebaju biti najmanje 85 cm \u0161irine (standard je 90 cm \u2013 110cm), a tamo gdje postoje dva krila vrata obavezno oba moraju biti otvorena. <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Tako\u0111e, neophodno je da barem <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">je<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">dna glasa\u010dka kabina<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">,<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> na svakom<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> bira\u010dkom mjestu<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> ima postavljenu ni\u017eu policu <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">za glasanje <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u010dija je gornja plo\u010da izvedena na najvi\u0161e 85cm, u odnosu na standardnu visinu polica, kako bi osobe koje su korisnici invalidskih kolica ili one koje imaju ni\u017ei rast, mogle samostalno i tajno glasati. <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Tako\u0111e, iako nije propisana <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">va\u017eno je voditi ra\u010duna o <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">visini s<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">tola\/police <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> kojoj se postavlja gl<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">asa\u010dka kutija, <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">kako bi <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">OSI ni\u017eeg rasta i<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> one koje su korisnici invalidskih kolica<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">, nakon glasanja, <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">mogle <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">samostalno ubaciti listi\u0107 <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">u kutiju. Ovdje\u00a0<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">preporu\u010dujemo da se <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">glasa\u010dka kutija pos<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">tavi <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\"> visini od maksimum 90 <\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">cm<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">(visina same kutije je oko 45cm, dakle ni visina stola, odnosno postolja na kojem se kutija stavlja ne bi trebala biti ve\u0107a od 45cm)<\/span><\/span><span class=\"s2\"><span class=\"bumpedFont15\">,<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> kako bi i ovaj element pristupa\u010dnosti za <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">ve\u0107inu <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">OSI bio zadovoljen. <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Glasa\u010dka kutija se mo\u017ee postaviti <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">na<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> ni\u017ei sto pored stola za kojim sjedi bira\u010dki odbor, ili postaviti na jednoj, eventualno dvije stolice pored stola za kojim sjedi bira\u010dki odbor. <\/span><\/span><\/p>\n<p class=\"s5\"><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Na posljetku, nadamo se<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> da <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">\u0107e<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> sve O<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">p\u0161tinske izborne komisije, kao i <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">Dr\u017eavna izborna komsija<\/span><\/span>\u00a0ozbiljno<span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">\u00a0razmotriti na\u0161e prijedl<\/span><\/span><span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">oge, <\/span><\/span><span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">preporuke, <\/span><\/span><span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">preduzeti konkretne mjere<\/span><\/span> <span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">i<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> omogu\u0107iti osobama <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">s<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\"> invaliditetom <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">da na <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">predstoje\u0107im <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">lokalnim <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">izborima <\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">u 2021, <\/span><\/span><span class=\"s6\"><span class=\"bumpedFont15\">samostalno i tajno glasaju<\/span><\/span><span class=\"s4\"><span class=\"bumpedFont15\">.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Savez slijepih Crne Gore &#8211; SSCG je u prethodnoj godini sproveo niz aktivnosti kako u okviru projekta \u201eBiraj pristupa\u010dnost\u201c, kojeg je finansijski podr\u017eao EBU \u2013&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/ss-cg.org\/?p=1958\">Op\u0161irnije<span class=\"screen-reader-text\">PREPORUKE ZA POBOLJ\u0160ANJE IZBORNIH PRAVA, PROCEDURA I PROCESA GLASANJA ZA OSOBE SA INVALIDITETOM<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1959,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[175,28,124,83,32,125],"class_list":["post-1958","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktuelnosti","tag-izbori","tag-osi","tag-osobe-ostecenog-vida","tag-preporuke","tag-sscg","tag-umhcg","ratio-2-1","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1958"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1960,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1958\/revisions\/1960"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}