{"id":1103,"date":"2020-12-09T10:14:17","date_gmt":"2020-12-09T10:14:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ss-cg.org\/?p=1103"},"modified":"2020-12-09T10:14:17","modified_gmt":"2020-12-09T10:14:17","slug":"standardizacija-brajevog-pisma-u-crnoj-gori-jos-uvijek-u-toku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ss-cg.org\/?p=1103","title":{"rendered":"Standardizacija Brajevog pisma u Crnoj Gori jo\u0161 uvijek u toku"},"content":{"rendered":"

Od kreiranja Brajevog pisma od strane Luj Braja do danas niko nije na\u0161ao bolje rje\u0161enje ili izmjenu kada je u pitanju ta\u010dkasto pismo. Od dr\u017eave do dr\u017eave postoje odre\u0111ene varijacije, odnosno koristi se tzv<\/span><\/span>.<\/span><\/span> skra\u0107eno brajevo pismo, koje se <\/span><\/span>slu\u017ei<\/span><\/span> istim slovima, interpunkcijskim znacima i brojevima kao i<\/span><\/span> tzv. neugovorena verzija <\/span><\/span>Brajevog pisma, ali dodaje neke<\/span><\/span> specijalne znakove koji predstavljaju uobi\u010dajene rije\u010di ili grupe<\/span><\/span> slova, ne\u0161to poput skra\u0107enica, zbog \u010dega je ustaljen izraz skra\u0107eno brajevo pismo<\/span><\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

Me\u0111utim, \u010dinjenica je da bi Brajevo pismo <\/span><\/span>zbog svog zna\u010daja, <\/span><\/span>moglo<\/span><\/span> i moralo<\/span><\/span> mnogo vi\u0161e da se koristi nego \u0161to je to slu\u010daj danas<\/span><\/span>, a za to je naj\u010de\u0161\u0107e \u201ekrivac\u201c standardizacija Brajevog pisma, koja kaska u mnogim dr\u017eavama. <\/span><\/span><\/p>\n

Crna Gora jo\u0161 uvijek nije standardizovala Brajevo pismo. Pro\u0161le godine je pokrenuta inicijativa za standardizaciju koja je u toku, a sprovodi je Ministarstvo prosvjete i Resursni centar za djecu i mlade Podgorica, koji su oformili radnu grupu koja je izradila predloge znakova za slova, brojeve, interpukcijske znake. O\u010dekujemo da \u0107e u prvom kvartalu 2021. predlog za standardizaciju Brajevog pisma u Crnoj Gori biti zavr\u0161en<\/span><\/span>, a Brajevo pismo standardizovano do polovine 2021.<\/span><\/span><\/p>\n

Iako se Brajevo pismo, oznake mogu razlikovati od dr\u017eave do dr\u017eave, mo\u017ee se konstatovati da je ono univerzalno, lako \u010ditljivo osobama o\u0161te\u0107enog vida \u0161irom svijeta. <\/span><\/span><\/p>\n

U nastavku sa vama dijelimo par izuzetaka od dr\u017eave do dr\u017eave. <\/span><\/span><\/p>\n

U<\/span><\/span> dana\u0161nje vr<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>eme, izvan knji\u017eevnog sistema Brajevog pisma, postoji Brajevo pismo koje se sastoji od 8 ta\u010daka u mnogim zemljama<\/span><\/span> svijeta<\/span><\/span>, koji se koriste za sve one posebne karaktere kao \u0161to je procenat, gr\u010dka slova, kosa crt<\/span><\/span>a, vertikalna crta<\/span><\/span> itd. Dobri poznavaoci matematike \u0107e razum<\/span><\/span>j<\/span><\/span>eti da kombina<\/span><\/span>cija od 8 ta\u010daka daje 255<\/span><\/span> Brajevih kombinacija. Iako neki od vas mogu da pomisle da ovo mo\u017ee da r<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>e\u0161i problem ozna\u010davanja koji nudi jedinstven simbol za karaktere<\/span><\/span>,<\/span><\/span> kao \u0161to su mikro kod mikrograma, znak za procenat i ta<\/span><\/span>ko dalje, tu nema odgovaraju\u0107ih simbola na Brajevom pismu. Prvo, samo mali dio korisnika\/\u010ditalaca poznaje<\/span><\/span> specifi\u010dan nacionalni siste<\/span><\/span>m od 8 ta\u010daka. Drugo, r<\/span><\/span>ijetko je ko u mogu\u0107nosti<\/span><\/span> da razum<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>e mnogo slo\u017eenije obrasce ta\u010daka u konfiguracijama sa 8 ta\u010daka. Tre\u0107e, to je sistem koji se<\/span><\/span> uglavnom koristi na ra\u010dunaru i<\/span><\/span> kona\u010dno, \u010dak i ovaj kod od 8 ta\u010daka se razlikuje od zemlje do zemlje.<\/span><\/span><\/p>\n

Lingvisti\u010dke pojedinosti<\/span><\/span>,<\/span><\/span> kao <\/span><\/span>\u0161to su broj i vrsta<\/span><\/span> slova, uti\u010de na nacionalno Brajevo pismo. Brajevo<\/span><\/span> p<\/span><\/span>ismo se razvilo na nacionalnim <\/span><\/span>nivoima<\/span><\/span>, odnosno u okviru izgra\u0111enog ili neformalnijeg sistema i skoro bez saradnje izme\u0111u dr\u017eava. Ponekad, vi\u0161e kao slu\u010dajnost nego kao rezultat saradnje, razli\u010dita slova koja zvu\u010de <\/span><\/span>isto, ozna\u010dena su na isti na\u010din \u2013 na pr:<\/span><\/span> Dansko i Norve\u0161ko \u00e6 (a\u0161) i \u0160vedsko i Finsko a umlaut, koja zvu\u010de isto ali se nalaze na razli\u010ditim m<\/span><\/span>j<\/span><\/span>estima na ANSI tabelama, ozna\u010deni su sa iste tri ta\u010dke, 345. Isto va\u017ei i za o kosa crta i o umlaut, oba su ozna\u010dena ta\u010dkama 246, jer je tako nezavisnim odlu\u010divanjem odre\u0111eno u odnosnim zemljama.<\/span><\/span><\/p>\n

Dok svi skandinavski alfabeti imaju 3 akcentovana karaktera, \u0161panski jezik ima 7 takvih karaktera, a francuski \u010dak i vi\u0161e. Svako slovo u jeziku zaht<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>eva odgovaraju\u0107i znak me\u0111u 63 znaka Brajevog pisma. “I” koje postoji u \u0161panskom Brajevom pismu ozna\u010deno je ta\u010dkama 34, dok u engleskom i danskom, ista kombinacija ta\u010dki ozna\u010dava kosu crtu.<\/span><\/span><\/p>\n

\u0160irom Evrope, razli\u010dito ozna\u010davanje znaka za procenat u okviru knji\u017eevnog Brajevog <\/span><\/span>pisma<\/span><\/span>, kose crte i sli\u010dno je veoma raznoliko i dr\u017eavni organi zadu\u017eeni za Brajevo pismo generalno \u010duvaju Brajeve t<\/span><\/span>ablice njihove zemlje<\/span><\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

Sljede\u0107a<\/span><\/span> osobenost u najneutralnijem smislu te r<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>e\u010di odnosi se na pisanje brojeva. U ve\u0107ini zemalja \u0161irom sv<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>eta se kori<\/span><\/span>sti znak za brojeve,<\/span><\/span> kako bi<\/span><\/span> s<\/span><\/span>e nazna\u010dilo da znakovi Brajevog pisma koji sl<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>ede, slova od a do j, treba da se tuma\u010de kao cifre od 1 do 0. Me\u0111utim, \u0161to se ti\u010de frankofonih zemalja, pri \u010demu <\/span><\/span>francusko zakonodavstvo podsti\u010de<\/span><\/span> takav stav, odlu\u010deno je da se prim<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>eni poseban i veoma druga\u010diji sistem <\/span><\/span>pisanja <\/span><\/span>brojeva<\/span><\/span>, naro\u010dito<\/span><\/span> kada se pi\u0161e knji\u017eevnim Brajevim pismom: Ta\u010dka 6 koju sl<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>ede prva slova u alfabetu<\/span><\/span>,<\/span><\/span> pri \u010demu se dodaje ta\u010dka 6, gd<\/span><\/span>j<\/span><\/span>e je nula veoma poseban slu\u010daj. Dakle, francuska cifra 1, iza koje sl<\/span><\/span>ij<\/span><\/span>ede ta\u010dke 16, predstavlja isti znak Brajevog pisma kao i simbol skandinavskog Brajevog pisma za prsten. Ovaj francuski sistem se zove Antoan. Koliko god da se to \u010dini posebnim i karakteristi\u010dnim za jednu nac<\/span><\/span>iju, to mo\u017ee izazvati puno pote\u0161ko\u0107a za one<\/span><\/span> koji preferiraju univerzalnost.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od kreiranja Brajevog pisma od strane Luj Braja do danas niko nije na\u0161ao bolje rje\u0161enje ili izmjenu kada je u pitanju ta\u010dkasto pismo. Od dr\u017eave…<\/p>\n

Op\u0161irnijeStandardizacija Brajevog pisma u Crnoj Gori jo\u0161 uvijek u toku<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1104,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[44,402,124,400],"class_list":["post-1103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktuelnosti","tag-brajevo-pismo","tag-crna-gora","tag-osobe-ostecenog-vida","tag-standardizacija","ratio-2-1","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1103"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1105,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1103\/revisions\/1105"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ss-cg.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}